İşveren Tarafından İşçilerden E-devlet Şifresinin Alınmasının Değerlendirilmesi

E-devlet sistemi kişinin özel nitelikli kişisel verileri de dâhil olmak üzere tüm verilerine erişim sağlayan; sağlık bilgilerinden eğitim durumuna, aile kütüğünden ikametgâhına vd. kişisel verilerinin işlendiği bir platformdur.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından;

  • E-devlet üzerinden kişilerin dini, dernek-vakıf-sendika üyeliği, sabıka kaydı gibi “özel” nitelikli kişisel verilerine erişim mümkündür. Ancak Madde 6 gereği bu veriler “özel nitelikli kişisel veri” olduğundan kişinin açık rızası olmadan işlenemez.
  • Veri sorumlusu olarak işveren, Madde 10 gereği aydınlatma yükümlülüğü altındadır ve hukuka aykırı bir şekilde veri işleme faaliyeti yapılmaması için işverence şifre talep edilmemeli ve işçinin en hassas bilgilerinin bulunduğu E-devlet şifresi, 3.kişilerle paylaşılmamalıdır.  
  • İşverenin E-devlet şifresini aldığı işçi hakkında hukuka aykırı veri ihlalinde bulunursa ilgili kişi olarak işçi, başta veri sorumlusu olarak işverene başvurması, cevap alamaması/cevabın yetersiz olması halinde ise Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyette bulunması mümkündür.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu bakımından;

  • Madde 417 gereği işveren, işçinin kişilik haklarına saygı göstermeli ve dürüstlük kuralları çerçevesinde hareket etmelidir.
  • İş yerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için her türlü önlemi alması gerekir.
  • Madde 419 gereği ise işçiye ait kişisel verileri, işçinin işe yatkınlığıyla veya hizmet sözleşmesinin yerine getirilmesi alakalı ve zorunlu olmadıkça kullanmamalıdır.

Ancak işverenin işçilerinden işe başvuru veya iş sözleşmesi sürecinde E-devlet şifrelerini talep etmesi işverenin gözetme ve koruma borcunun sınırlarının aşılmasıdır ve işin yerine getirilmesiyle de ilgili değildir. Böyle bir talep, Anayasa Madde 20 gereği özel hayatın gizliliğinin ve TMK Madde 24 uyarınca da kişilik haklarının ihlali sayılacaktır.

İşverence E-devlet şifresinin istenmesi hukuka aykırıdır. Şifresini vermek istemeyen işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmesi de feshedilemez. İş Kanunu 25. Maddesinde haklı fesih sebepleri sayılmıştır ve kişisel verilerin ciddi manada ihlal edildiği bu talep işverene iş sözleşmesini feshetme hakkı tanımamaktadır. Dolayısıyla işverence sözleşmenin feshedilmesi halinde bu fesih haksız ve geçersiz bir fesih olacaktır.

İşverenin zorla, tehditle yahut koşul vasıtasıyla işçiden E-devlet şifresini alması Türk Ceza Kanunu bakımından da “suç” teşkil etmektedir. Kanunda da ciddi yaptırımlar öngörülmüştür.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu bakımından;

  • Madde 134 gereği kişilerin özel hayatını ihlal eden 1-3 yıla,
  • Madde 135 gereği kişisel verileri hukuka aykırı şekilde kaydeden 1-3 yıla,
  • Madde 136 gereği kişisel verileri hukuka aykırı şekilde bir başkasına aktaran, yayan kişi ise 2-4 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Şifresini Vermek İstemeyen İşçinin Hakları

İşçinin şifresini vermemesi üzerine işverenin geçerli ve haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesini feshetmesi halinde işçi:

  • İş Kanunu Madde 20 kapsamındaki şartların varlığı halinde  “işe iade davası” açma hakkı,
  • Madde 14 çerçevesinde “kıdem tazminatı” talep etme hakkı,
  • Ayrıca maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı elde edecektir.

DPC Veri Güvenlik ve Danışmanlık Hizmetleri şirketi olarak uzman ekibimizle birlikte, kişisel verilerinizin korunması adına hizmet vermekteyiz. Kişisel veri ihlallerinin önüne geçmek, haklarınızın neler olduğunu öğrenmek ve diğer hukuki danışmanlık hizmetleri için DPC Veri Güvenlik iletişim adresinden bizlere ulaşabilirsiniz.